• Judyta Kasperkiewicz

Prawa autorskie do utworu





Foto: Katsushika Hokusai’s Under the Wave off Kanagawa, domena publiczna, CCO.


Pojęcie utworu

Prawo autorskie chroni “każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia” (utwór), (art. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, dalej jako PrAut.).

Taki przejaw działalności twórczej człowieka musi spełniać następujące warunki:

  1. musi mieć charakter twórczy;

  2. musi mieć indywidualny charakter (niepowtarzalny);

  3. musi zostać ustalony w jakiejkolwiek postaci.







Nieobjęte ochroną prawno-autorską są:

  1. idee, pomysły, odkrycia;

  2. procedury, metody i zasady działania, koncepcje matematyczne;

  3. akty normatywne (ustawy, rozporządzenia);

  4. proste informacje prasowe;

  5. wytwory o niskim poziomie twórczości;

Czy należy zarejestrować utwór, aby korzystać z ochrony prawa autorskiego?








Nie, zgodnie z art. 1 ust. 4 PrAut., ochrona przysługuje twórcy niezależnie od spełnienia jakichkolwiek formalności. Nie istnieje żaden rejestr utworów objętych ochroną. Ochrona przysługuje od momentu stworzenia utworu (ustalenia).

Pytania dotyczące konieczności rejestracji wiążą się zwykle z tym, że w niektórych państwach taka rejestracja utworu jest możliwa np. w Hiszpanii czy w Stanach Zjednoczonych (Library of Congress).





Kim jest twórca utworu?

Zgodnie z art. 8 ust. 2 PrAut. “ domniemywa się, że twórcą jest osoba, której nazwisko w tym charakterze zostało uwidocznione na egzemplarzach utworu lub której autorstwo podano do publicznej wiadomości w jakikolwiek inny sposób w związku z rozpowszechnianiem utworu”.

Coraz częściej w ostatnich latach pojawiają się pytania, o to, czy zwierzę albo maszyna (sztuczna inteligencja) mogą zostać uznane za twórcę utworu. O tym więcej już niedługo.





Prawa autorskie twórcy utworu

Każdy twórca utworu (dzieła) korzysta z dwóch rodzajów praw autorskich:

  1. autorskie prawa osobiste;

  2. autorskie prawa majątkowe.

Autorskie prawa osobiste są prawa niezbywalne i nieograniczone w czasie.

W przeciwieństwie do autorskich praw osobistych, autorskie prawa majątkowe to prawa zbywalne, ograniczone w czasie (70 lat, z wyjątkami) i takie, które stanowią przedmiot obrotu gospodarczego.

Prawa autorskie są przedmiotem umów o przeniesienie prawa oraz licencji i sublicencji, o których wkrótce.

Rodzaje utworów

Według efektu procesu twórczego wyróżnia się:

  1. utwór samoistny i inspirowany;

  2. utwór z zapożyczeniami i zależny czy stanowiący opracowanie cudzego utworu;

  3. utwór zbiorowy oraz zbiory utworów;

  4. utwór pracowniczy;

Według dziedziny twórczości w Polsce wymienia się:

  1. utwory wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe);

  2. plastyczne;

  3. fotograficzne;

  4. lutnicze;

  5. wzornictwa przemysłowego;

  6. architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne;

  7. muzyczne i słowno-muzyczne;

  8. sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne;

  9. audiowizualne (w tym filmowe).

Według autorstwa utworu:

  1. utwór współautorski;

  2. utwory połączone.

Prawo autorskie w orzecznictwie

W każdej indywidualnej sytuacji należy określić, czy dany przejaw twórczości może zostać uznany za utwór i korzystać z ochrony prawa autorskiego.

Poziom twórczości i niepowtarzalności są kluczowe dla ustalenia praw autora i możliwości ich ochrony.

Co warto zapamiętać?

  1. Nie każdy przejaw twórczości spełnia warunki do uznania go za utwór i korzystania z ochrony;

  2. Twórca nie musi spełniać żadnych formalności, aby uzyskać ochronę prawa autorskiego;

  3. Powyższe zasady obowiązują na terytorium Polski, dlatego w każdym odrębnym przypadku należy określić najpierw właściwe dla danej sytuacji przepisy prawa.

Stan na dzień: 9 stycznia 2019 roku

+48 507 205 077

©2020 by EPOQUE Kancelaria Adwokacka. Stworzone przy pomocy Wix.com